Przepisy oraz praktyka sądowa regulują, kto, kiedy i na jakich zasadach może wrócić do nazwiska sprzed ślubu. Warto też wiedzieć, że temat ten pojawia się w konfliktach między byłymi małżonkami, zwłaszcza gdy jedna strona oczekuje, że druga przestanie posługiwać się „jej” nazwiskiem.
W tym wpisie wyjaśniamy:
- Ile czasu po rozwodzie jest na złożenie oświadczenia o powrocie do poprzedniego nazwiska i dlaczego termin ten został wydłużony
- Czy były mąż lub była żona mogą domagać się od drugiej strony zmiany nazwiska.
- Co mówią sądy na temat „prawa do nazwiska”.
- Jak wygląda sytuacja dzieci.
Kiedy i jak można wrócić do nazwiska sprzed ślubu? Nowe regulacje od 8 października 2025 r.
Decyzja o powrocie do nazwiska sprzed małżeństwa przysługuje wyłącznie temu małżonkowi, który zmienił nazwisko przy zawarciu małżeństwa (art. 25 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Na podstawie ustawy nowelizującej termin na powrót do poprzedniego nazwiska przewidziany w art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego został wydłużony z 3 miesięcy do 1 roku
Oznacza to, że od 8.10.2025 r.:
- rozwiedziony małżonek będzie miał 12 miesięcy na złożenie oświadczenia o powrocie do swojego nazwiska,
- wszystkie dotychczasowe zasady pozostają bez zmian – oświadczenie jest osobiste i składane przed kierownikiem USC lub konsulem,
- wydłużenie terminu obejmuje także te sytuacje, w których 3-miesięczny termin nie upłynął przed wejściem w życie ustawy.
Dlaczego termin został wydłużony?
Ustawodawca wskazał m.in.:
- opóźnienia w doręczaniu wyroków rozwodowych do USC,
- brak świadomości byłych małżonków o tak krótkim terminie,
- trudności emocjonalne w podjęciu szybkiej decyzji,
- przypadki losowe (np. choroba) uniemożliwiające stawienie się w USC.
Czy były mąż może żądać zmiany nazwiska przez byłą żonę?
Były małżonek nie może domagać się od drugiej strony zmiany nazwiska, co zostało potwierdzone w praktyce orzeczniczej.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyroku z 20.03.2018 r., I C 549/17 wskazał, że:
- były mąż nie ma żadnych środków prawnych, aby „przymusić” byłą żonę do zaprzestania używania nazwiska nabytego przy zawarciu małżeństwa,
- nazwisko małżonków staje się ich dobrem osobistym, do którego oboje mają równe prawo,
- żadne przepisy nie pozbawiają rozwiedzionego małżonka możliwości dalszego posługiwania się nazwiskiem po rozwodzie
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 06.08.2019 r., V ACa 147/18 podkreślił, że:
- 59 KRO „w żadnym wypadku nie stanowi podstawy do nakazania zmiany nazwiska rozwiedzionemu małżonkowi”,
- powód (były mąż) musi wykazać naruszenie dóbr osobistych, co jest niezwykle trudne i w praktyce prawie się nie zdarza,
- motywacje pozostania przy nazwisku (np. takie samo nazwisko jak dziecko, utrwalona pozycja zawodowa) są w pełni uzasadnione i społecznie akceptowalne
Kto jest „dysponentem” nazwiska po ślubie?
Nazwisko małżeńskie staje się dobrem osobistym obu stron (art. 23 i 24 KC).
Sądy podkreślają, że:
- nazwisko przyjęte przy zawarciu małżeństwa jest efektem oświadczeń obu stron,
- żadne przepisy nie nadają byłemu małżonkowi prawa do decydowania o nazwisku drugiej strony,
- posługiwanie się tym nazwiskiem po rozwodzie nie jest naruszeniem dóbr osobistych, chyba że druga strona używa nazwiska w sposób bezprawny (co jest sytuacją wyjątkową i w orzecznictwie niemal niespotykaną).
A co z nazwiskiem dzieci po rozwodzie?
Wielu rodziców decyduje się zachować nazwisko małżeńskie z uwagi na dobro dziecka – tak, aby dziecko i opiekun mieli to samo nazwisko.
Przepisy są jednoznaczne:
- Zmiana nazwiska rodzica po rozwodzie nie rozciąga się na dzieci.
- Zmiana nazwiska dziecka wymaga zgody drugiego rodzica (art. 8 ust. 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska), a po ukończeniu przez dziecko 13 lat również jego zgody.
Zmiana nazwiska po upływie rocznego terminu – czy jest możliwa?
Tak, ale zastosowanie ma tryb administracyjny realizowany na podstawie art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, w którym konieczne jest wykazanie „ważnych powodów” zmiany. Nie jest to zatem niemożliwe, ale utrudnione w stosunku do zmiany nazwiska w rocznym terminie.
Podsumowanie
Najważniejsze informacje:
- Od 8 października 2025 r. termin na powrót do nazwiska sprzed ślubu wynosi 1 rok.
- Oświadczenie składa tylko ten małżonek, który zmieniał nazwisko przy ślubie.
- Drugi małżonek nie ma prawa domagać się zmiany nazwiska
- Posługiwanie się nazwiskiem byłego małżonka nie narusza jego dóbr osobistych,
- Zmiana nazwiska rodzica po rozwodzie nie obejmuje nazwiska dzieci.
- Po upływie ustawowego terminu powrót do nazwiska możliwy jest tylko w trybie administracyjnym.
Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w uzyskaniu rozwodu, skorzystaj z pomocy adwokata z Opola stacjonarnie lub online i odezwij się do nas drogą mailową lub telefoniczną.
