Obowiązkowy charakter ubezpieczenia
- Jak powszechnie wiadomo, obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (OC) ma na celu ochronę poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych; posiadacze pojazdów mechanicznych mają obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela
- Ubezpieczenie OC obejmuje odpowiedzialność cywilną każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
- Dotyczy to zarówno szkód na osobie, jak i w mieniu. Zakres ten jest określony w art. 34 i 35 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu
Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Odpowiedzialność za szkody na osobie
- Generalnie ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność gwarancyjną wynikającą z umowy ubezpieczenia OC za wszelkie szkody wyrządzone innym osobom w wyniku wypadku drogowego;
- Obejmuje to m.in. koszty leczenia, zadośćuczynienie za ból i cierpienie, odszkodowanie za utracone dochody.
Specyficzny przypadek pasażera-współposiadacza pojazdu
- Jednym z interesujących zagadnień, które były przedmiotem uchwał Sądu Najwyższego, jest kwestia odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkodę, którą poniósł pasażer, będący jednocześnie współposiadaczem pojazdu.
- Współposiadacze pojazdu to osoby, które wspólnie korzystają z pojazdu na podstawie np. umowy użyczenia, współwłasności lub małżeńskiej wspólności majątkowej.
- Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lutego 2008 r. (III CZP 115/07) orzekł, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie wyrządzone przez kierującego pojazdem, w tym także pasażerowi będącemu współposiadaczem pojazdu.
- Oznacza to, że nawet jeśli pasażerem jest osoba bliska kierowcy (np. małżonek), która jest współposiadaczem tego pojazdu, to ubezpieczyciel jest zobowiązany do wypłaty zadośćuczynienia za obrażenia ciała lub uszczerbek na zdrowiu, ból i cierpienie czy odszkodowania za utracone dochody.
Ważne rozróżnienie – szkoda na osobie a szkoda w mieniu
- Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie mienia, wyrządzone przez kierującego posiadaczowi pojazdu mechanicznego.
- Co istotne, wyłączenie to dotyczy wyłącznie szkód w mieniu, czyli obejmuje uszkodzenie, zniszczenie lub utratę mienia np. bagaży, zegarka, laptopa itp. – za to zatem pasażer i jednocześnie współposiadacz pojazdu nie dostanie odszkodowania;
- W przypadku szkód na osobie (obrażenia ciała, rozstrój zdrowia, utracone dochody) ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność nawet wtedy, gdy poszkodowanym jest współposiadacz pojazdu.
- Uwaga: innym pasażerom pojazdu (takim, którzy nie współposiadają pojazdu, którym kierował sprawca) przysługuje zarówno zadośćuczynienie, jak i odszkodowanie za zniszczone mienie, tak jak każdemu innemu poszkodowanemu/
Pasażer – współposiadacz pojazdu jako „osoba trzecia”
- Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje szkody na osobie wyrządzone przez każdą osobę kierującą pojazdem w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej. Nie ma tutaj znaczenia, czy kierujący pojazdem jest jednocześnie jego współposiadaczem.
- Kluczowe znaczenie w kontekście odpowiedzialności ubezpieczyciela ma interpretacja pojęcia „osoby trzeciej”, gdyż zgodnie z art. 822 § 1 Kodeksu cywilnego, ubezpieczyciel odpowiada za szkody wyrządzone osobom trzecim.
- Współposiadacz pojazdu, który doznał szkody na osobie, jest uznawany w takim przypadki za „osobę trzecią”.
Warto zapamiętać
- Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ma charakter obowiązkowy i obejmuje szeroki zakres ochrony ubezpieczeniowej.
- Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie wyrządzone przez kierującego pojazdem, w tym także pasażerowi będącemu współposiadaczem pojazdu sprawcy.
- Wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela dotyczące szkód w mieniu współposiadacza pojazdu nie obejmuje szkód na osobie.
- Dyrektywy Unii Europejskiej nakładają obowiązek zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej dla wszystkich pasażerów pojazdów mechanicznych, co zostało implementowane w polskim prawie.
