Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest kluczowym dokumentem planistycznym, określającym przeznaczenie terenów, sposoby ich zagospodarowania oraz warunki zabudowy. Rada gminy uchwala go dla całego obszaru gminy lub jej poszczególnych części. Mimo, że gminie przysługuje tzw. władztwo planistyczne, zdarzają się sytuacje, w których uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego narusza przepisy i interes właścicieli. W takich przypadkach istnieje możliwość jego zaskarżenia.
Kto i w jakim terminie może zaskarżyć miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest uchwałą rady gminy i aktem prawa miejscowego.
Zgodnie z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będą to właściciele nieruchomości objętych planem, których interes prawny został naruszony w wyniku uchwalenia planu.
Naruszenie interesu prawnego oznacza, że dochodzi do ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków. Interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny i realny.
Skarga na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może być wniesiona zasadniczo w każdym czasie, ponieważ jego nieważność może być stwierdzona w każdym czasie, również po upływie roku od jego uchwalenia (termin roczny dotyczy uchwał, które nie są aktami prawa miejscowego).
W przypadku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uchwalonych od 1 czerwca 2017 r. skargę można wnosić bezpośrednio do sądu, nie trzeba wcześniej wzywać organu do usunięcia naruszenia prawa.
Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed 1 czerwca 2017 r. mogą być zaskarżone do sądu dopiero po wezwaniu rady gminy do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji skargę do sądu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpowiedzi organu albo 60 dni od wezwania.
Kompetencja wojewody do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Jeśli dostrzegamy pewne nieprawidłowości w planie miejscowym, można również zwrócić na nie uwagę wojewodzie. Trzeba jednak pamiętać o terminie, ponieważ wojewoda może stwierdzić nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie 30 dni od dostarczenia mu tej uchwały. W razie stwierdzenia naruszeń wojewoda wydaje rozstrzygnięcie nadzorcze. Rada gminy może zaskarżyć takie rozstrzygnięcie wojewody stwierdzające nieważność planu do sądu administracyjnego.
Kompetencja prokuratora w zakresie zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, a także ma prawo wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy uzna, że wymaga tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela (zobacz: art. 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z tym, jeśli właściciele nieruchomości czują się pokrzywdzeni ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a z różnych powodów nie chcą lub nie mogą samodzielnie wnosić skargi (np. nie mają bezpośrednio interesu prawnego), mogą zwrócić się o pomoc do prokuratora i przedstawić mu swoje racje.
Podstawy zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego
Zgodnie z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stwierdza się nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w całości lub w części, jeśli doszło do istotnego naruszenia zasad lub trybu jego sporządzania. Zasady sporządzania planu miejscowego to wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej, a także standardy dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu miejscowego odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu.
Przykłady istotnego naruszenia zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego:
- sprzeczność ze studium
- przekroczenie granic władztwa planistycznego np. nieproporcjonalne naruszenie prawa własności
- nieprecyzyjne sformułowanie nakazów, zakazów i obowiązków w treści planu
- sprzeczność części tekstowej planu z jego częścią graficzną
- treść planu wykraczająca poza zagadnienia przewidziane w ustawie o planowaniu u zagospodarowaniu przestrzennym (np. określa zasady ruchu drogowego)
Przykłady istotnego naruszenia trybu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego:
- zaniechanie wyłożenia do wglądy projektu planu po zmianach i ponowienia procedury w wymaganym zakresie
- zaniechanie rozpatrzenia uwag
- pominięcie konsultacji lub uzgodnień.
Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie – między innymi – w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, w tym na miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.
Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Skarga powinna zostać wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem rady gminy, która podjęła uchwałę w sprawie planu miejscowego.
Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, czyli zawierać danę skarżącego (zazwyczaj właściciela lub współwłaściciela nieruchomości), a ponadto zawierać wskazanie zaskarżanego planu miejscowego, oznaczenie rady gminy (rady miasta) oraz opis naruszenia prawa lub interesu prawnego oraz żądanie stwierdzenia nieważności planu w całości lub w części. Powinna również zostać należycie opłacona – opłata wynosi 300 zł.
Zaskarżenie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Jeżeli orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego okaże się dla nas niekorzystne ,przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni od wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji. Należy jednak pamiętać, że w przypadku skargi kasacyjnej obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski. Oznacza to, że skargę kasacyjną może sporządzić wyłącznie profesjonalny pełnomocnik np. adwokat. Skarga kasacyjna ma dużo bardziej restrykcyjne wymogi formalne i trzeba w niej precyzyjnie wskazać zarzuty i konkretne przepisy prawa, które zdaniem skarżącego zostały naruszone. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w drugiej instancji, w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia nie przysługuje już żaden dalszy środek zaskarżenia.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w prawie budowlanym i planach miejscowych, skorzystaj z pomocy adwokata z Opola stacjonarnie lub online i odezwij się do nas drogą mailową lub telefoniczną.
