Nowe zasady ustalania wysokości odszkodowania za naprawę pojazdu
Sąd Najwyższy podjął w dniu 8 maja 2024 r. istotną uchwałę (III CZP 142/22) dotyczącą sposobu ustalania wysokości odszkodowania z obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Uchwała ta rozstrzyga sporne kwestie związane z uwzględnianiem ulg i rabatów oferowanych przez zakłady ubezpieczeń oraz określa kryteria, według których należy obliczać wysokość należnego poszkodowanemu świadczenia.
Dotychczasowa praktyka stosowana przez ubezpieczycieli prowadziła do licznych sporów sądowych, w których poszkodowani domagali się pełnego pokrycia kosztów naprawy pojazdu. Problemem było to, że zakłady ubezpieczeń niejednokrotnie zaniżały wypłacane odszkodowanie, powołując się na możliwość skorzystania z tańszych usług naprawczych w warsztatach współpracujących z ubezpieczycielem. Uchwała Sądu Najwyższego ma na celu ujednolicenie orzecznictwa i wyeliminowanie nadużyć.
Dwa modele ustalania odszkodowania za naprawę pojazdu
Sąd Najwyższy określił dwa modele, według których powinno się obliczać wysokość odszkodowania:
- Gdy poszkodowany naprawił pojazd lub zobowiązał się do pokrycia kosztów naprawy (zawarł umowę z wybranym warsztatem/serwisem)
- W takim przypadku wysokość odszkodowania powinna odpowiadać rzeczywiście poniesionym kosztom albo ustalonym z warsztatem kosztom, chyba że koszty te są rażąco wygórowane. Oznacza to, że jeśli poszkodowany zapłacił za naprawę określoną kwotę lub zawarł umowę na naprawę pojazdu, to zakład ubezpieczeń powinien zwrócić mu pełną poniesioną sumę, bez względu na to, czy inne warsztaty oferowałyby niższą cenę za tę samą usługę;
- Jednocześnie ubezpieczyciel może odmówić pokrycia kosztów, jeśli są one rażąco zawyżone lub oczywiście nieuzasadnione – na przykład w sytuacji, gdy poszkodowany wybrał warsztat, który stosuje ceny znacząco wyższe od standardowych stawek rynkowych; jednak to na ubezpieczycielu spoczywa obowiązek udowodnienia, że koszty naprawy są zawyżone.
- 2. Gdy poszkodowany nie dokonał jeszcze naprawy ani nie zobowiązał się do poniesienia jej kosztów (nie zawarł umowy z warsztatem/serwisem)
- W taki przypadku wysokość odszkodowania powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku. Sąd Najwyższy podkreślił, że należy uwzględnić możliwe do uzyskania rabaty i ulg oferowanych, chyba, że do skorzystaniu z tych rabatów, sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
- Przykładowo, jeśli pojazd jest nowy i znajduje się na gwarancji, jego naprawa powinna zostać przeprowadzona w autoryzowanym serwisie. Ubezpieczyciel nie może w takiej sytuacji argumentować, że naprawa w tańszym, nieautoryzowanym warsztacie byłaby ekonomicznie korzystniejsza.
Ochrona interesów poszkodowanych i eliminacja nadużyć w zakresie wypłaty odszkodowania
W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy odniósł się do praktyki stosowanej przez ubezpieczycieli, polegającej na oferowaniu poszkodowanym napraw w warsztatach współpracujących z towarzystwem ubezpieczeniowym. Taka strategia prowadziła często do zaniżania wartości odszkodowania oraz zmuszania poszkodowanych do korzystania z określonych serwisów. Uchwała potwierdza, że poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu naprawczego, a ubezpieczyciel nie może narzucać mu korzystania z określonych zniżek.
Czy poszkodowany musi korzystać z najtańszej oferty?
Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że poszkodowany nie ma obowiązku wybierania najtańszego warsztatu naprawczego. Może on kierować się własnymi preferencjami, takimi jak:
- Jakość usług i doświadczenie warsztatu
- Lokalizacja warsztatu i wygoda naprawy
- Zaufanie do mechanika lub serwisu
Ponadto, jeśli poszkodowany zdecyduje się na naprawę pojazdu, może liczyć na zwrot faktycznie poniesionych kosztów, o ile nie są one oczywiście zawyżone.
Wpływ uchwały na praktykę likwidacji szkód i wypłatę odszkodowań
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wprowadza istotne wytyczne co do sposobu likwidacji szkód komunikacyjnych. Potwierdza swobodę poszkodowanych w wyborze sposobu naprawy pojazdu oraz zabezpieczenie przed tym, że ich odszkodowanie nie będzie sztucznie zaniżane przez ubezpieczycieli. Oznacza to, że:
- Ubezpieczyciel nie może obniżać odszkodowania, jeśli poszkodowany naprawił pojazd w warsztacie spoza sieci współpracujących podmiotów
- Jeśli poszkodowany zdecyduje się na naprawę lub na zawarcie umowy z warsztatem, może liczyć na zwrot faktycznie poniesionych lub ustalonych kosztów.
- Przy kosztorysowym ustalaniu odszkodowania (gdy naprawa nie została jeszcze przeprowadzona) bierze się pod uwagę średnie koszty naprawy na lokalnym rynku.
- Wyjątkiem są tylko sytuacje kosztów naprawy rażąco zawyżonych w stosunku do stawek rynkowych.
Dynamiczny charakter szkody – ważny argument dla ustalania wysokości odszkodowania
- Sąd Najwyższy podkreślił również, że szkoda ma charakter dynamiczny, co oznacza, że jej wysokość może ulegać zmianie w czasie. Poszkodowany ma prawo dochodzić zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów nawet po upływie dłuższego okresu od powstania szkody i żądać dodatkowo np. zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego.
Podsumowanie
- Uchwała Sądu Najwyższego z 8 maja 2024 r. w sprawie III CZP 142/22 wprowadza większą transparentność w procesie ustalania odszkodowania za szkody komunikacyjne i zapobiega nadużyciom ze strony ubezpieczycieli.
- Dzięki niej poszkodowani mogą liczyć przede wszystkim na swobodną możliwość wyboru warsztatu, który ma dokonać naprawy spośród oferty rynkowej np. autoryzowanego serwisu marki (poza sytuacjami skrajnymi, gdzie koszty naprawy będą rażąco zawyżone).
- Ubezpieczyciel OC nie może powoływać się na argumentację, że wskazany przez niego warsztat zaoferowałby tańszą naprawę i nie może z tego tytułu obniżać odszkodowania.
- Ostatecznie, uchwała Sądu Najwyższego ma na celu zapewnienie, że ubezpieczyciele będą wypłacać odszkodowanie w sposób odpowiadający realiom rynkowym oraz zapewniający odpowiednią jakość naprawy i przywrócenie pełnej funkcjonalności pojazdu, a nie na zasadzie minimalizowania własnych wydatków kosztem poszkodowanych.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w dochodzeniu odszkodowania lub zadośćuczynienia, skorzystaj z pomocy adwokata z Opola stacjonarnie lub online i odezwij się do nas drogą mailową lub telefoniczną.
