- Ocena okoliczności
- Sąd musi uwzględnić wszystkie okoliczności, które mogą uzasadniać decyzję o przyznaniu całej nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli.
- Najpierw jest rozważane, czy nieruchomość może być podzielona w naturze, np. na mniejsze działki czy odrębne lokale
- Przykładowe okoliczności przemawiające za przyznanie nieruchomości jednemu z właścicieli na wyłączną własność to m.in.:
- wyłączne korzystanie z nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli, uzyskiwanie z niej dochodów,
- zamieszkiwanie na niej przez jednego ze współwłaścicieli,
- poczynienie na nią znacznych nakładów
- możliwości finansowe i inne – zob. niżej.
- Dowody na możliwość spłaty
- Strona domagająca się zniesienia współwłasności poprzez przyznanie jej rzeczy na własność musi wykazać możliwość spłaty pozostałych współwłaścicieli.
- Sąd bada potencjalną możliwość spłaty, uwzględniając dowody przedstawione przez stronę.
- Sąd może dopuścić dowody na okoliczność możliwości spłaty nawet na późniejszym etapie postępowania, jeżeli mają one istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
- Uwzględnienie interesu społeczno-gospodarczego:
- Sąd musi uwzględnić, czy sposób wykorzystania nieruchomości jest zgodny z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Jest to istotne kryterium oceny przyznania nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli.
- Ma też on szczególne znaczenie w przypadku nieruchomości rolnych.
- Znaczenie długotrwałego korzystania
- Długotrwałe korzystanie z nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli może być istotnym argumentem w procesie decyzyjnym. Sąd może uznać, że osoba ta ma większe prawo do nieruchomości, szczególnie jeśli inni współwłaściciele nie wykazują zainteresowania lub nie korzystają z nieruchomości.
- Interes ekonomiczny
- Sąd bierze pod uwagę, który z współwłaścicieli jest w stanie lepiej wykorzystać nieruchomość pod względem ekonomicznym. Może to obejmować zdolność do generowania dochodów z nieruchomości lub możliwość jej lepszego utrzymania i zarządzania.
- Stan techniczny nieruchomości
- Sąd może uwzględnić stan techniczny nieruchomości oraz konieczność jej ewentualnych remontów. Współwłaściciel, który jest w stanie przeprowadzić potrzebne prace remontowe i utrzymać nieruchomość w dobrym stanie, może mieć większe szanse na jej przyznanie.
- Relacje między współwłaścicielami
- Relacje interpersonalne między współwłaścicielami mogą wpływać na decyzję sądu. Konflikty i brak zgody między współwłaścicielami mogą skłaniać sąd do przyznania nieruchomości temu, który jest w stanie zapewnić spokojne i efektywne zarządzanie.
- Wkład własny w nieruchomość
- Sąd może uwzględnić wkład własny współwłaścicieli w nieruchomość, taki jak finansowanie remontów, modernizacji czy utrzymania. Współwłaściciel, który poniósł większe koszty związane z nieruchomością, może zostać uznany za odpowiedniego do przyznania mu nieruchomości na własność
Uwaga
- W razie przyznania nieruchomości na własność jednemu ze współwłaścicieli, pozostali mają prawo do odpowiednich spłat
- Warto jednak pamiętać, że nieruchomość zostanie przyznana na wyłączną własność tylko, jeśli współwłaściciel wyrazi na to zgodę.
